fbpx

Onderwijs

De handpop als onderdeel van de klas

De handpop kan binnen de school een bijzondere rol innemen en in vrijwel alle leeractiviteiten worden meegenomen. De klassenpop is niet per definitie een pedagogisch hulpmiddel maar kan dat wel zijn of worden. Hierbij is de interactie die van de pop uitgaat en het initiëren van gesprekken, activiteiten, uitdagingen en leersituaties van belang. De pop moet dus iets DOEN, tot leven komen, aansluiting vinden bij de belevingswereld van de kinderen en aansluiten bij zowel de leerstof als de situaties die zich dagelijks in een groep kunnen voordoen.

Waar een pedagogische handpop zich onderscheidt van een andere pop is dat wat hij aanbrengt en aankaart altijd een doel heeft, hij is er niet voor de ‘leuk’, dat wil niet zeggen dat de pop niet leuk gevonden mag worden (bij voorkeur zelfs wèl) maar dat leuk (gezellig, vermakelijk) niet het doel van zijn aanwezigheid is.

Het doel van de aanwezigheid van de handpop heeft altijd te maken met het uitdagen tot deelname en interactie, het spelenderwijze stimuleren van de ontwikkeling, kinderen op een voor hen veilige manier laten oefenen met nieuwe vaardigheden. Kinderen laten veel meer van zichzelf zien in de aanwezigheid van de pop, laten zich makkelijker door de pop uitdagen dingen te doen die ze eigenlijk best eng vinden. Wanneer je je daarvan bewust blijft en het lukt om de pop als een ‘kind onder de kinderen’ te laten zijn, dan is er heel veel met de pop te bereiken. De handpop moet daarbij niet gezien worden als een ‘extra’ activiteit maar als onderdeel van het dag- of weekprogramma. De pop neemt een aantal inhouden voor zijn rekening die op het programma staan en springt in op situaties die zich voordoen. Daarbij kun je denken aan:

  • een kringgesprek
  • een leeractiviteit
  • het zelfstandig en vrij werken
  • een inleiding op een onderwerp
  • de verdieping van een onderwerp
  • conflicten die zich voordoen
  • het aanleren van sociale vaardigheden
  • het oefenen met nieuwe vaardigheden
  • het oefenen met nieuwe situaties
  • het leren samenspelen/samenwerken
  • dag/week openingen/sluitingen
  • etc.

Waarvoor kun je de handpop inzetten?

Door middel van een handpop kunnen kinderen o.a.:

  • leren om zelf en met anderen te spelen;
  • leren uiting te geven aan emoties;
  • leren hoe ze met anderen kunnen communiceren op verbaal en non-verbaal niveau;
  • ervaren hoe het is om ander gedrag te vertonen;
  • ervaren hoe het is om grenzen te verleggen en nieuwe uitdagingen aan te gaan;
  • hun wereld relativeren door even in de huid van een ander te kruipen;
  • oefenen met leerstof;
  • oefenen met taal;
  • oefenen met moeilijke opdrachten;
  • oefenen met sociale situaties en conflicten;
  • oefenen met assertiviteit;
  • spelenderwijze de wereld verkennen;
  • nieuwe woorden leren;
  • etc.

Een pop integreren binnen de praktijk van alledag is niet moeilijk en zeker te leren. Want werken met poppen is niets meer dan het combineren van gegevens en het zien van mogelijkheden die via de pop uitgedragen kunnen worden. En die mogelijkheden zijn vrijwel oneindig, het vereist alleen wat lef om over die eerste drempel heen te stappen, zeker als je met oudere kinderen werkt. Maar als je die drempel eenmaal genomen hebt zul je merken dat het werken met poppen een enorm positieve uitwerking heeft op het pedagogisch klimaat, de betrokkenheid van de kinderen vergroot, je veel meer informatie over de kinderen kunt verzamelen omdat ze veel meer van zichzelf laten zien en het plezier in het naar school gaan alleen maar groter geworden is.

Onder-, midden-, en bovenbouw

Ik heb zelf altijd gebruik gemaakt van een klassenpop en daarmee zowel in de onder-, midden- als bovenbouw van de basisschool gewerkt. Het is een aanname dat de handpop alleen een functie kan hebben in de onderbouw want ook in de midden- en bovenbouw zijn er tal van situaties te bedenken waarin een handpop een belangrijke rol kan spelen (denk maar eens aan de sociaal-emotionele ontwikkeling).

Vanaf groep 5 staan kinderen vaak wel wat vreemd te kijken wanneer je met een handpop binnen komt maar dat wil niet zeggen dat ze er niet voor open staan. De handpop wordt vaak alleen maar gebruikt bij jonge kinderen en dat maakt dat er een zweem van ‘kinderachtigheid’ omheen hangt waar veel oudere kinderen niet mee geassocieerd willen worden. En daar ligt dus een taak voor jezelf want zodra je de handpop van alle kinderachtigheid ontdoet, blijft er een hulpmiddel over wat ook voor oudere kinderen heel veel te bieden heeft.

De afgelopen jaren is de handpop in steeds meer midden- en bovenbouwgroepen geïntroduceerd. In de midden- en bovenbouw hebben leerkrachten vaak meer sociaal-emotionele doelen voor ogen wanneer ze besluiten een handpop in te gaan zetten en wordt de pop, meer dan in de onderbouw, gebruikt om kinderen daar ook zelf mee te laten spelen, onderwerpen aan te kaarten die gevoelig liggen en te laten oefenen met ander gedrag. Zowel voor de leerkracht als voor het kind blijkt de handpop een instrument te zijn waar ze zich makkelijk achter kunnen verschuilen en waarmee ze een andere rol aan kunnen nemen.

Het werken met een handpop bij kinderen vanaf 8 jaar is wel anders, roept vaak meer weerstand op bij de kinderen en kent ook meer valkuilen die vermeden moeten worden. Het is een avontuur dat je aan moet durven gaan, anders moet je er niet aan beginnen.

X